iaeo.ir

سامانه خدمات الکترونیک سازمان

گفت و گو با معاون آموزش و فناوری سازمان نظام مهندسی کشاورزی

تاریخ : ۱۷ خرداد ۱۳۹۵

معاون آموزش و فناوری سازمان معتقد است که تعیین صلاحیت و رتبه بندی دانش آموختگان که از طریق سازمان نظام مهندسی انجام می گیرد، معیار سنجش مهارت کارشناسان قرار گیرد.
به گزارش روابط عمومی سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور، صمد رفیعی از سال ۱۳۸۴ که مدیریت انتشار فصلنامه را در سازمان نظام مهندسی کشاورزی کشور بر عهده داشت، بر انجام درست و صحیح کارها تمرکز می کرد. پس از اینکه از سال ۸۷ در پست مدیریت روابط عمومی مشغول به کار شد، تا سال ۹۰ این مسوولیت را پیش برد اما بعد از آن برای ادامه تحصیل مجبور شد موقتا با سازمان خداحافظی کند.
رفیعی، پس از اخذ مدرک دکترا در رشته باکتری شناسی گیاهی، دوباره به جمع همکاران خود در سازمان نظام مهندسی پیوست و در سمت معاونت آموزش و فناوری این نهاد غیردولتی، برگزیده شد. رفیعی، کارشناسی خود را در رشته گیاه پزشکی به اتمام رساند و پس از آن در دوره کارشناسی ارشد، گرایش بیماری شناسی گیاهی را انتخاب کرد و
با هم، پای صحبت های این کارشناس می نشینیم تا در ارتباط با وضعیت فعلی سازمان در زمینه آموزش و فناوری صحبت کنیم.

•    نقش آموزش در سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی را چگونه ارزیابی می کنید و این آموزش از نظر شما چطور باید برنامه ریزی شود؟
آموزش، محور اصلی فعالیت سازمان است که نظام مهندسی بخش های دیگر مانند ساختمان و یا نظام پزشکی نیز بر همین اصول فعالیت می کنند. زیرا یکی از اهداف اصلی سازمان نظام مهندسی کشاورزی که در قانون تاسیس هم به آن اشاره شده، بازآموزی و نوآموزی اعضاست. همه دانش آموختگان، بیشتر اطلاعات تئوریک در فضای دانشگاه یاد می گیرند، اما وقتی وارد بازار کار می شوند، می بینند این اطلاعات با آنچه در بازار کار وجود دارد، به کلی متفاوت است و یا کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین باید بازآموزی را در اولویت قرار داد تا دانش آموختگان بتوانند همان اطلاعات را در بازار به کار گیرند. نوآموزی هم به بخشی از اطلاعاتی که در علم جدید مطرح می شود، مربوط است. پس این دو مقوله، هر دو برای دانش آموخته ضروری و لازم به نظر می رسد. با اجرای این دو هدف، سطح علمی افزایش خواهد یافت؛ چیزی که در قانون تاسیس نیز به آن اشاره شده است. اما این آموزش، زمانی ارزشمند خواهد بود که هدفمند باشد. تاکنون دوره های زیادی برای آموزش برگزار شده اما آنطور که باید و شاید، اثربخش نبوده است. زیرا به نظر می رسد اصول و قوانینی که رعایت آنها ضروری است، مغفول مانده. به عنوان مثال، در علم گیاه پزشکی، عوامل کنترل بیولوژیک، برای اعمال اثر خود، ابتدا در یک مکان مستقر می شوند. سپس جایگاه خود را تثبیت کرده و بعد از آن تکثیر می شوند. اثرگذاری در مرحله نهایی قرار می گیرد. اگر بخواهیم این فرایند را با مدت زمان حیات سازمان نظام مهندسی کشاورزی تطبیق دهیم، باید اعتراف کنیم که اکنون دوره چهارم و در حقیقت، اثرگذاری سازمان فرا رسیده و باید در سال «اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل» به معنای واقعی کلمه وارد گود شده و عمل کنیم. این میسر نیست، مگر با آموزش هدفمند.
قبل از تاسیس سازمان، هر کسی در هر حوزه ای از بخش، قصد سرمایه گذاری داشت، مجبور به رعایت الزامات خاصی نبود. اما اکنون سرمایه گذاران باید از مسوولان فنی برای واحد خود استفاده کنند؛ مسوولانی که مورد تایید سازمان بوده و آموزش های لازم را دیده اند. اینجاست که نقش سازمان به عنوان یکی از نهادهایی که در ارتقای علمی و افزایش بهره وری واحدها موثر است، نمایان می شود.

•    چرا معمولا فارغ التحصیلان رشته های مختلف کشاورزی، اعتماد به نفس لازم برای شروع کار را ندارند؟ این نقص از نظر شما از کجا نشات می گیرد؟
همانطور که پیش از این نیز عنوان شد، وقتی اندوخته های علمی یک فارغ التحصیل، با آنچه که در واقعیت بازار کار هست، مطابقت ندارد و یا چیزی که در آینده با آن مواجه می شود، امری متفاوت از تئوری های محفوظ در ذهن اوست، ناخودآگاه از شدت اعتماد به نفسش خواهد کاست. از این رو، مهم ترین هدف سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، ارتقای سطح علمی آنهاست که از این کانال، اعتماد به نفس آنها نیز بالا خواهد رفت. در این صورت مطمئنا دانش آموختگان با اطمینان بیشتری وارد بازار کار شده و نکته های جدید در محیط کار را خود به خود یاد خواهند گرفت. در سال های ۸۵ و ۸۸ طرح کارورزی از طرف سازمان اجرا می شد که دوره ای ۱۱ ماهه برای آشنایی هرچه بیشتر فارغ التحصیلان با فضای کشت و کار بود. به عبارتی آنها بعد از اخذ مدرک، به واحدهای پذیرنده معرفی می شدند که بعد از اتمام دوره، سطح علمی و عملی آنها بسیار افزایش می یافت. حتی حدود ۲۰ تا ۲۵درصد آنها در همان محیط جذب و مشغول به کار شدند. اما متاسفانه این طرح به دلیل کمبود بودجه دولت، ادامه نیافت. زیرا بخشی از حقوق کارورز بر عهده دولت بود. این موضوع به شدت در ارتقای اعتماد به نفس دانش آموختگان تاثیر مثبت می گذاشت. البته اکنون در حال پیگیری واگذاری مدیریت دوره های کارآموزی دانش آموختگان کارشناسی، به سازمان نظام مهندسی کشاورزی از طرف وزارت علوم هستیم. اگر این اتفاق بیفتد، سازمان متعهد می شود  که دانشجویان بعد از اتمام دوره ۳ ماهه، با اکثر ملزومات عملیاتی آشنا شوند تا شاید از این محل بتوانند شغلی برای خود دست و پا کنند. هرچند این طرح در نظام مهندسی ساختمان، مدتی است که آغاز شده و بسیار هم موفق بوده است. بنابراین می توان از تجربیات سازمان های مشابه برای پیشبرد کارها استفاده کرد.

•    آیا در این زمینه، با وزارت علوم مذاکراتی هم انجام شده است؟
تا به حال هر مذاکره ای انجام گرفته، به صورت مدون و برنامه ریزی شده نبوده و بیشتر به شکل جزیره ای و موردی دنبال شده است. این در حالی است که ماده ۲۱ قانون افزایش بهره وری کشاورزی، وزارت علوم را موظف کرده که هم از لحاظ جنسیتی و هم تعداد دانشجویان و هم رشته هایی که تایید می شود، نظر مساعد نهادهای مرتبط با وزارت جهادکشاورزی را در آن درج کند. سال پیش در این زمینه سازمان نظام مهندسی کشاورزی، فعالیت هایی را انجام داد، اما اینکه وزارت علوم چه اندازه نتیجه این فعالیت را به کار گیرد، از دست ما خارج است.

•     خودتان را جای دانش آموختگانی بگذارید که هم اکنون مدرک خود را از دانشگاه گرفته و دنبال کار می گردد؛ نخستیم اقدامی که در این ارتباط انجام می دادید چه بود؟
اتفاقا به واسطه جایگاهی که در آن خدمت می کنیم، افراد زیادی از این دست به ما مراجعه می کنند. همیشه پیشنهاد بنده به افراد مذکور این است که اول خودشان را به علم و عمل مجهز کنند. نمی توان در همه جنبه ها استاد شد. بلکه باید یک جهت را انتخاب کرده و سپس به صورت موردی و موضوعی پیش رفت. به عنوان مثال اگر علاقه مند به کار گلخانه هستند، باید ابتدا در فضای آن حضور داشته باشند و نکات اصلی را بیاموزند. بعد محصول مورد نظر برای کشت را انتخاب کرده و به صورت عملی، تولید آن را فرا گیرند. اکنون نیز حمایت ها و تسهیلات متنوعی در طرح های مختلف توجیهی در زمینه کشاورزی، از طرف دولت پرداخت می شود. همچنین آنها می توانند به صورت شرکت یا تعاونی با هم کار کنند. البته ما هنوز در کار گروهی، ضعف داریم و برای مدیریت آن از آگاهی لازم برخوردار نیستیم. معمولا اکثر افراد، چیزی را به عنوان شغل می پذیرند که دردسر کمتری داشته و در پشت میزنشینی خلاصه شود. اما باید قبول کرد که این مسیر، به طور مستقیم به تولید محصول منجر نمی شود. برخی به ما می گویند که چطور خودتان پشت میز نشسته اید ولی از دیگران انتظار دارید که وارد عمل شوند؟ باید در پاسخ گفت که اگر کسی بخواهد، می تواند. تنها باید الزامات کار را فراهم کرده و آن را با جان و دل دنبال کند.

•    کارآفرینی در سازمان نظام مهندسی چه جایگاهی دارد؟
وقتی مقوله آموزش هدفمند به درستی پایه ریزی شود، ناخودآگاه از کنار آن، کارآفرینی نیز جوانه خواهد زد. به طور کلی، کارآفرین کسی است که آموزش های لازم را دیده و در کار خود خبره است و ذهن خلاقی دارد. این افراد در طیف و گستره جامعه هدف سازمان بسیار زیاد هستند. بنابراین هرچند هدف ما تربیت کارآفرین نیست و اهدافی فراتر از این را دنبال می کنیم، اما کارآفرینی در زیرمجموعه آن قرار گرفته و به همین دلیل، فعالیت های کلی سازمان، چنین موضوعی را نیز در بر می گیرد.

•    آیا برنامه ای برای بازآموزی شرکت های خدمات فنی مهندسی دارید؟
تاکنون دوره های محدودی مختص شرکت ها برگزار شده است اما اعضای آنها که عضو سازمان هستند، در بسیاری از دوره ها حضور یافته و آموزش های زیادی می بینند. مثلا مسوولان فنی برای گرفتن مجوز و یا تمدید آن، باید در دوره های آموزشی جدید شرکت کرده و اطلاعات خود را ارتقا دهند ولی چنین الزامی برای شرکت ها وجود ندارد. البته می توان برای نهادینه کردن آموزش، ارتقای رتبه شرکت ها را نیز منوط به گذراندن برخی دوره های خاص کنیم که در زمینه تخصص آنهاست. بنابراین از اجرای چنین طرحی برای شرکت ها استقبال خواهیم کرد.

•    هزینه آموزش ها به عهده کیست؟
هزینه ها از متقاضی دریافت می شود. اما طبق تبصره ماده (۳۱ ) آیین نامه اجرایی تاسیس سازمان، آمده که اگر اجرای برنامه های بازآموزی و نوآموزی، نیاز به پرداخت هزینه توسط سازمان نظام مهندسی کشاورزی باشد، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور باید بودجه مورد نظر را در بودجه سالانه سازمان لحاظ کند. این در حالی است که تاکنون این تبصره اجرا نشده و با پیگیری های مکرر نتیجه ای حاصل نشده است. چنانچه این قسمت از قانون به مرحله اجرا برسد، سازمان می تواند بخشی از هزینه ها را خودش متقبل شود.

•    اولویت های معاون آموزش و فناوری برای سال جاری چیست؟
یک سری برنامه های معمول مانند دوره های آموزشی وجود دارد که طبق روال سال های گذشته دنبال می شود. اما چیزی که امسال به طور جدی پیگیری می کنیم، بحث به رسمیت شناختن رتبه بندی سازمان نظام مهندسی کشاورزی در کشور است. در تبصره ۶ ماده ۲ قانون افزایش بهره وری کشاورزی، موضوع رتبه بندی و تعیین صلاحیت شرکت های خدمات فنی مهندسی کشاورزی به سازمان نظام مهندسی واگذار شده اما این قانون را به طور کامل رعایت نمی کنند. اما اکنون با وجود سازمان های تخصصی و همچنین با عنایت به نص صریح قانون، دیگر لازم نیست، تنها رتبه بندی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، مورد قبول نهادها باشد. بنابراین ضروری است که نگاه کل سیستم، نسبت به این موضوع تغییر کرده و معیار سنجش مهارت کارشناسان را بر مبنای رتبه بندی سازمان نظام مهندسی کشاورزی قرار دهند. البته جلسات متعددی که با مسوولان مربوطه برگزار کردیم، متوجه شدیم که دید آنها در ارتباط با عمل به قانون مثبت است، اما این مدیران میانی هستند که هنوز نتوانسته اند آن را بپذیرند. ما هم اکنون بیش از ۳۰هزار عضو حقیقی و بالغ بر ۴هزار عضو حقوقی داریم که توسط نظام مهندسی کشاورزی رتبه بندی شده اند. وقتی این افراد با عدم پذیرش صلاحیت از طرف ارگان های مختلف روبه رو می شوند، بنابراین باید هزینه ای دوباره بپردازند تا رتبه بندی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور را اخذ کنند و این به صلاح سازمان، دولت و اعضا نیست.
اولویت دوم، بحث استفاده از مسئولین فنی در واحدهای تولیدی و خدماتی است. البته سال های قبل در مورد این موضوع به استان ها ابلاغ شده اما آنچنان که باید، محکم و جدی نبوده است. گذشته از اینها مساله آموزش مسوولان فنی به صورت اجباری و الزامی و همچنین جایگزینی کارآموزی به جای کارورزی، از دیگر مقوله هایی است که از طرف سازمان دنبال می شود.

•    نقش پژوهش در سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی را چگونه ارزیابی می کنید؟
به جرات می توان گفت در ۱۴ سال عمری که از تاسیس سازمان می گذرد، حتی یک کار پژوهشی صورت نگرفته و سازمان تنها نام آن را به یدک می کشد. دغدغه اصلی بنده این است که برای انجام کارهای پژوهشی، برنامه ریزی داشته باشیم. البته زمینه آن فراهم است اما اینکه چرا تا به حال اقدامی در این خصوص صورت نگرفته، باید از مسوولان پیشین سوال کرد. به هر حال، پژوهش، یکی از ارکان اصلی و کلیدی حل بسیاری از مشکلات است. البته برای پیشبرد این مبحث، دفتر پژوهش های کاربردی در زیرمجموعه معاونت آموزش و فناوری تاسیس خواهد شد. این دفتر قرار نیست کار پژوهشی انجام دهد بلکه با غربال پژوهش ها و تحقیقات صورت گرفته، آنهایی را که قابلیت اجرایی در مزارع دارند، انتخاب کرده و اجرا شدن آن را دنبال کند. البته پیش از این هم بحث حمایت از پایان نامه های دکترا و کارشناسی ارشد مطرح بود که متاسفانه تاکنون در این زمینه اتفاقی نیفتاده است.