iaeo.ir

سامانه خدمات الکترونیک سازمان

اثر مکانیزاسیون کشاورزی بر میزان عملکرد و ضایعات محصول برنج

تاریخ : ۲۳ خرداد ۱۳۸۷

دریافت متن کامل
تایپی این مقاله

( مطالعه موردی : شالیکاران شهرستان ساری )
مهندس الهام نظرداد – کارشناس ماشینهای کشاورزی و کارشناس ارشد برنامه ریزی روستایی (مرکز توسعه مکانیزاسیون وزارت جهاد کشاورزی )
چکیده :
با توجه به عواملی از جمله بالا بودن مصرف سرانه برنج ، امکان زراعت این محصول در شرایط خاص آب و هوایی و ….. ، برنج به عنوان یکی از محصولات استراتژیک مدنظر قرارگرفته است . در این تحقیق با عنایت به اهمیت نقش مکانیزاسیون کشاورزی در زراعت این محصول با مطالعه موردی شالیزارهای ۱۰ روستا از شهرستان ساری که براساس نوع عملیات کشاورزی برنج به مزارع کشت مکانیزه و مزارع کشت سنتی تفکیک شده اند , میزان عملکرد و ضایعات محصول برنج مورد بررسی قرار گرفته است . نتایج نشان میدهد که عملکرد محصول برنج در مزارع سنتی ۸/۴ و در مزارع مکانیزه ۵/۵ تن در هکتار است و هزینه ضایعات در واحد سطح مزارع مکانیزه و سنتی به ترتیب ۱۶۳۸۹۹۸ و ۳۳۵۲۰۳۹ ریال میباشد . افزایش عملکرد محصول در مزارع مکانیزه نسبت به مزارع سنتی تحت تاثیر مکانیزاسیون کشاورزی و کاربرد ارقام پرمحصول در سطوح وسیعتر میباشد . کاهش ضایعات محصول در مزارع مکانیزه نیز تاحدودی تحت تاثیر مکانیزاسیون میباشد که به افزایش عملکرد محصول منجر خواهد شد . لازم بذکر است شالوده اصلی تقسیم بندی روستاها و خانوارهای نمونه این تحقیق به دو دسته مکانیزه و سنتی ، معیارهای مورد نظر مؤسسه تحقیقات بین‌المللی برنج است که با شرایط فعلی ایران تطبیق داده شده ونشان میدهد که تفاوت شالیکاران مکانیزه و سنتی تنها در انجام دو عملیات کاشت و برداشت میباشد . نظر به اهمیت مساحت مزارع در بکارگیری ماشین‌های کشاورزی ، بررسی حاضر در اراضی مورد نظر در ۴ گروه کمتر از ۱ هکتار، ۳ ـ ۱ هکتار، ۵ ـ ۳ هکتار و بیشتر از ۵ هکتار طبقه‌بندی گردیده و با توجه به اینکه در روستاهای سنتی، مزارع بیش از۵ هکتار وجود نداشت بنابراین مقایسه مزارع سنتی و مکانیزه در بین سه گروه کمتر از پنج هکتار صورت گرفت .
جدول شماره ۱ ـ تعریف عملیات مکانیزه و سنتی در زراعت برنج
نوع عملیات مکانیزه سنتی
IRRI شرایط ایران IRRI شرایط ایران
خاک ورزی تراکتوری تراکتوری و تیلری دامی تراکتوری و تیلری
کاشت ماشینی ماشینی دستی دستی
داشت – دستی – دستی
برداشت دروگر و کمباین دستی ـ دروگر ـ کمباین دستی دستی
خرمنکوبی ماشینی و کمباین ماشینی و کمباین دستی ماشینی و کمباین
پس از برداشت ماشینی ماشینی دستی ماشینی
حمل و نقل تراکتور – کامیون تراکتور و کامیون و … نیروی انسانی و دامی تراکتور و کامیون و …
مأخذ: مؤسسه تحقیقات بین‌المللی برنج IRRI (WWW. irri. com)
واژگان کلیدی : مکانیزاسیون – کشاورزی – روستا– شالیزار –ساری – برنج – ماشین – ضایعات – عملکرد – شالیکار
مقدمه :
توسعه کشاورزی فرآیندی است که عوامل تغییر پذیری مانند شرایط محیطی و عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و …. بر آن تأثیر می‌گذارند . بخشی از این تغییرپذیری حاصل بکارگیری تکنولوژی در زمینه تولید محصولات کشاورزی است که از آن جمله میتوان به مکانیزاسیون(تکنولوژی ماشینی) اشاره نمود . به طور کلی مکانیزاسیون مجموعه‌ای از علوم و فنون کاربردی است که مطالعه، شناخت و بکارگیری انواع مختلف ماشین و نیروی محرکه را در مراحل مختلف تولید و فرآوری محصولات کشاورزی شامل می‌شود و این مجموعه علوم و فنون کاربردی با توجه به ابعاد فنی، اقتصادی و اجتماعی بکارگرفته می‌شود . بواسطه مصرف سرانه‌ بالا ، هرساله حدود ۶۲۰ هزار هکتار از اراضی زراعی کشور و نیمی از اراضی استان مازندران به کشت این محصول اختصاص می‌یابد . همچنین کار در شالیزارهای مرطوب و کوچک سبب میشود که این مزارع دارای مکانیزاسیون پیچیده‌ ای باشند . مجموعه این عوامل همراه با صعوبت کاری بالای زراعت برنج نشان میدهد که بررسی نقش مکانیزاسیون در توسعه کشت برنج از اهمیت خاصی برخوردار است .
شناخت اجمالی منطقه مورد مطالعه :
– شهرستان ساری با مساحت ۳/۳۶۸۵ کیلومتر مربع در حد فاصل َ۵۹/ْ۵۳ – َ۵۶/ ْ۵۲ طول شرقی و َ۵۸/ ْ۳۵ – َ۵۰/ ْ۳۶ عرض شمالی واقع شده و دارای ۵ بخش، ۳ شهر و ۱۵ دهستان و ۴۷۰ روستا است که۵۲ درصد جمعیت آن در نقاط روستایی ساکن هستند .
– روستاهای مورد مطالعه عبارتند از روستاهای مکانیزه شامل کارکنده ، ماهفروز محله ، سمسکنده علیا , ‌پلنگ آزاد و تازه آباد سپاه و روستاهای سنتی شامل اسرم , میارکلا , امره , محمدآباد و اسپورز که در دهستانهای رودپی، میاندورود کوچک، مذکوره , کلیجان رستاق علیا , میاندورود بزرگ , کوهدشت و فریم واقع شده اند.
– موقعیت جغرافیایی کلیه روستاها به جز محمد آباد در منطقه جلگه ای است. راه ارتباطی همه آبادیها به کانونهای شهری , آسفالته بوده و میانگین فاصله روستاهای مکانیزه تا نزدیکترین شهر و همچنین شهر ساری, کمتر از روستاهای سنتی می‌باشد.
– ‌در مجموع روستاهای مکانیزه ۹۹۵ و در روستاهای سنتی ۳۰۰۰ واحد بهره‌برداری زراعی وجود دارد. مساحت کل اراضی زراعی روستاهای مکانیزه ۱۲۷۵ هکتار و روستاهای سنتی ۳۰۸۰ هکتار یعنی حدود ۵/۲ برابر آبادیهای مکانیزه می‌باشد. در این میان سطح زیر کشت برنج در روستاهای مکانیزه ۹۹۳ هکتار و در روستاهای سنتی ۱۷۰۲ هکتار است که به ترتیب ۷۸% و ۵۵% اراضی زراعی روستاها را شامل می‌شود.
– نوع مالکیت اراضی به دو شکل ملکی و اجاره‌ای می‌باشد و متوسط مساحت اراضی ملکی و اجاره‌ای در روستاهای مکانیزه بیشتر از روستاهای سنتی است . این در حالی است که مساحت اراضی زراعی روستاهای سنتی در مجموع ۵/۲ برابر روستاهای مکانیزه می‌باشد.
– ویژگی‌های طبیعی مناسب برای زراعت برنج از جمله شرایط توپوگرافی و ناهمواری (اکثراً اراضی جلگه ای با شیب ۵-۱ درصد )،‌منابع آب ( آبهای سطحی و زیرزمینی با ظرفیت حدود ۳۴۶۰۰ مترمکعب به ازای هر هکتار )، نوع خاک ( بافت سنگین رسی ، دارای مواد آلی ، غیر شور و با PH بین ۵/۶-۵/۵ ) ،میزان بارندگی سالانه ( حدودmm 1000 ) و شرایط اقلیمی ( دمای ۳۷-۲۰ درجه سانتیگراد ، رطوبت ۹۰-۴۰ درصد و میزان نور حدود ۸/۲۱۵-۷/۱۵۷ ساعت آفتابی ) در این مناطق مشاهده میشود .
مواد و روشها :
در این مطالعه بر دو بخش مطالعات نظری و میدانی تأکید شده که در بخش مطالعات نظری از روش‌های کتابخانه‌ای و درمطالعات میدانی از روش پرسشنامه ( در سطح روستا و خانوار بهره بردار ) استفاده گردیده است. جامعه‌ آماری مورد مطالعه را خانوارهای بهره‌بردار برنج تشکیل می‌دهند که در ۱۰ روستا از شهرستان ساری سکونت دارند. روش نمونه‌گیری در دو مرحله نمونه گیری خوشه‌ای و تفکیک روستاهای شهرستان براساس تعریف تطبیق داده شده مؤسسه تحقیقات بین المللی برنج به دو گروه مکانیزه و سنتی انجام گردید که از هر گروه، ۵ روستا انتخاب شدند .سپس برای انتخاب خانوارهای نمونه از روش نمونه گیری ساده تصادفی بهره‌ گرفته شد و با استفاده از فرمول کوکران ۷۰ نمونه ( ۳۵ نمونه سنتی و ۳۵ نمونه مکانیزه ) بررسی شد . به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارهای Spss و Excell استفاده گردید .
بحث و نتیجه گیری :
لازم بذکر است بدلیل اینکه هدف از بررسی حاضر ، اثر مکانیزاسیون کشاورزی بر میزان عملکرد و ضایعات محصول برنج بوده لذا از پرداختن به بحث کاهش هزینه تولید و صعوبت کاری که از اثرات بارز مکانیزاسیون کشاورزی میباشند و مقایسه آنها در دو سیستم کشت مکانیزه و سنتی صرفنظر گردیده است .
بررسی وضعیت زراعی خانوارهای نمونه نشان می‌دهد اولاً سطح مزارع مکانیزه کشت برنج (۸/۱۰۵ هکتار) حدود ۲ برابر مزارع سنتی (۵/۵۷ هکتار ) است , ثانیاً ارقام برنج در بهره‌برداری‌های مکانیزه از تنوع بیشتری برخوردار است و علاوه بر دارا بودن سطح بیشتری از رقم محلی طارم، ارقام پر محصول را نیز با تنوع و سطح بیشتر بکار گرفته‌اند. بطوریکه سطح زیر کشت ارقام پرمحصول در مزارع مکانیزه و سنتی نمونه به ترتیب ۸/۵۵ و ۶/۱۷ هکتار میباشد .
الف- میزان عملکرد محصول :
با بررسی نتایج درمی‌یابیم که به جز گروه کمتر از ۱ هکتار، در بقیه گروه‌ها شاهد افزایش سطح زیر کشت برنج مکانیزه نسبت به سنتی می‌باشیم که حاکی از وجود قطعات بزرگتر شالیکاری در روستاهای مکانیزه است .مقایسه عملکرد در هر یک از گروه‌های مذکور نشان می‌دهد که در گروه کمتر از ۱ هکتار مکانیزه با وجود سطح کمتر نسبت به سایر گروهها، عملکرد بیشتری به چشم می‌خورد که بدلیل بکارگیری بیشتر ارقام پرمحصول نسبت به رقم محلی طارم می‌باشد و این روند نسبت به سطوح کمتر از ۱ هکتار سنتی نیز وجود دارد . با افزایش تنوع ارقام پرمحصول بکارگرفته شده در گروه ۳ ـ ۱ هکتاری مکانیزه نسبت به سنتی مجدداً شاهد افزایش عملکرد این مزارع می‌باشیم و برعکس در گروه ۵ ـ ۳ هکتاری واحدهای مکانیزه بدلیل تخصیص سطح بیشتری به رقم محلی طارم، با وجود سطح زیر کشت بیشتر نسبت به مزارع سنتی، کاهش عملکرد مشاهده می‌شود. به طور کلی در مزارع سنتی همگام با افزایش سطح بهره‌برداری، افزایش عملکرد نیز وجود دارد که این روند در مزارع مکانیزه در سطوح بالای یک هکتار به چشم می‌خورد. بررسی ارقام نشان میدهد دو رقم طارم و ندا، در مزارع مکانیزه و سنتی دارای عملکرد تقریباً مساوی می‌باشند .در مجموع عملکرد برنج در مزارع مکانیزه بیشتر از مزارع سنتی میباشد و این افزایش عملکرد به علت استفاده از ارقام پرمحصول با تنوع و سطح بیشتر ایجاد شده است ولی کشت مکانیزه نیز بی تاثیر نبوده و استفاده از نشاءکارها سبب انجام کشت منظمی خواهد شد که در رشد یکنواخت محصول و متعاقب آن افزایش عملکرد تاثیر گذار است .
جدول شماره ۲ ـ مقایسه میزان عملکرد برنج در مزارع مکانیزه و سنتی
نوع روستا طبقه بندی بهره‌برداریها برحسب مساحت زمین سطح زیر کشت (هکتار) میزان تولید
(تن) عملکرد
(تن برهکتار)
مکانیزه کمترازیک هکتار ۹/۵ ۵/۳۹ ۷/۶
۳ ـ ۱ هکتار ۴/۳۲ ۶/۱۵۳ ۷/۴
۵ ـ ۳ هکتار ۳۰ ۹/۱۴۲ ۷/۴
بیشتر از ۵ هکتار ۵/۳۷ ۸/۲۵۰ ۷/۶
جمع ۸/۱۰۵ ۹/۵۸۶ ۵/۵
سنتی کمتر از ۱ هکتار ۱۱ ۴/۳۹ ۶/۳
۳ ـ ۱ هکتار ۹/۲۹ ۷/۱۲۳ ۱/۴
۵ ـ ۳ هکتار ۶/۱۶ ۸/۱۱۴ ۹/۶
جمع ۵/۵۷ ۹/۲۷۷ ۸/۴
جدول شماره۳ـ مقایسه سطح زیر کشت انواع ارقام برنج و میزان عملکرد در مزارع سنتی و مکانیزه
نوع روستا انواع ارقام برنج سطح زیر کشت (هکتار) میزان تولید (تن) عملکرد (تن بر هکتار)
مکانیزه طارم ۵۰ ۵/۱۸۵ ۷/۳
ندا ۳۴ ۲/۲۵۴ ۵/۷
فجر ۸/۹ ۱/۶۱ ۲/۶
شفق ۱۲ ۲/۸۶ ۱/۷
جمع ۸/۱۰۵ ۵۸۷ ۵/۵
سنتی طارم ۹/۳۹ ۴/۱۴۱ ۵/۳
ندا ۶/۱۷ ۵/۱۳۶ ۷/۷
فجر ۰ ۰ ۰
شفق ۰ ۰ ۰
جمع ۵/۵۷ ۹/۲۷۷ ۸/۴
نمودارشماره ۱- مقایسه عملکرد برنج در مزارع مکانیزه و سنتی
نمودار شماره ۲- مقایسه عملکرد ارقام مختلف برنج در مزارع مکانیزه و سنتی
ب- میزان ضایعات محصول:
میزان ضایعات در چهار مرحله قابل بررسی است که عبارتند از مرحله برداشت ( برداشت دستی یا ماشینی )، پس از برداشت ( حمل و نقل تا تبدیل )، انبار و ریزش مزرعه ( ریزش طبیعی). بنابراین با توجه به متوسط درصد هر یک از این نوع ضایعات در بهره‌برداری های مکانیزه و سنتی ، حجم محصول اعم از دانه سالم و شلتوک و قیمت هریک از آنها ( اطلاعات لازم در عملیات میدانی و در قالب پرسشنامه اخذ گردیده است ) ، میزان ضایعات و در نتیجه هزینه ضایعات محاسبه شده است. نتایج حاصل نشان می‌دهد در مجموع بهره برداریهای مورد مطالعه و همچنین در مقایسه گروههای بهره برداری مشابه ( بجز بهره‌برداری ۳ ـ ۱ هکتاری )، مزارع مکانیزه دارای درصد و میزان ضایعات کمتری نسبت به سنتی می باشند که به افزایش عملکرد محصول کمک نموده است . به طور کلی با مقایسه ۷۰ نمونه (۳۵ نمونه سنتی و ۳۵ نمونه مکانیزه)مورد مطالعه میتوان گفت میزان ضایعات در روستاهای مکانیزه از سنتی کمتر است و همانطور که جدول شماره ۴ نشان میدهد هزینه ضایعات در یک هکتار از مزارع مکانیزه حدوداً نصف این رقم در مزارع سنتی است. طبق جدول مذکور میزان شالی یا برنج ضایع شده در مزارع مکانیزه ۹۴/۴۰۰۶۲ و در مزارع سنتی ۷۱/۴۴۵۴۴ کیلوگرم میباشد که با توجه به میزان تولید ( جدول شماره ۲ ) به ترتیب ۸/۶ و ۱۶ درصد کل تولید را شامل میشود . از جمله دلایل این روند میتوان به مکانیزاسیون کشاورزی و نقش آن در برداشت به موقع محصول ، استفاده از انواع ماشین‌های برداشت وتاثیر مکانیزه بودن عملیات زراعی قبل از برداشت اشاره نمود که تا حدودی سبب کاهش ضایعات در مراحل مختلف می‌گردد.
نمودار شماره ۳ – مقایسه هزینه ضایعات محصول درمزارع سنتی و مکانیزه
جدول شماره۴ – مقایسه میزان و هزینه ضایعات محصول در مزارع مکانیزه و سنتی ( کیلوگرم – ریال )
نوع
بهره‌برداری
هزینه
ضایعات کمتر از یک هکتار ۳-۱ هکتار ۵-۳ هکتار بیشتر از ۵ هکتار
در مرحله برداشت در انبار در مرحله پس از برداشت ریزش مزرعه جمع کل در مرحله برداشت در انبار در مرحله پس از برداشت ریزش مزرعه جمع کل در مرحله برداشت در انبار در مرحله پس از برداشت ریزش مزرعه جمع کل در مرحله برداشت در انبار در مرحله پس از برداشت ریزش مزرعه جمع کل
مکانیزه متوسط درصد ۱/۶ ۲ ۵/۶ ۳/۳ – ۹/۵ ۱/۶ ۸/۷ ۸/۴ – ۵ ۳ ۲ ۸/۶ – ۴/۱ ۰ ۸/۱ ۱ –
میزان ضایعات ۴/۱۹۲۹ ۱۲/۶۰۶ ۷/۲۰۶۴ ۲۱/۳۸۲ ۴/۴۹۸۲ ۰۳/۴۸۰۹ ۶۴/۴۹۸۲ ۷۲/۶۴۸۸ ۰۶/۳۲۴۷ ۴۵/۱۹۵۲۷ ۴۸۰۰ ۶۲/۲۸۲۰ ۲۲/۱۸۶۱ ۰۷/۱۷۵۱ ۹۲/۱۱۲۳۲ ۰۴/۱۶۰۳ ۰ ۴۵/۲۰۶۹ ۶۸/۶۴۷ ۱۷/۴۳۲۰
هزینه ضایعات ۶۸۴۹۳۴۵ ۲۱۵۱۷۳۵ ۷۳۲۹۷۰۶ ۱۵۱۹۲۹۷ ۱۷۸۵۰۰۸۰ ۲۲۰۱۳۳۵۰ ۲۲۸۰۸۰۴۰ ۲۹۷۰۲۱۲۰ ۱۲۲۷۳۸۸۰ ۸۶۷۹۷۳۹۰ ۱۸۸۷۶۰۰۰ ۱۱۰۹۲۰۸۰ ۷۳۱۹۲۶۵ ۷۰۴۸۰۶۹ ۴۴۳۳۵۴۲۰ ۹۶۳۵۸۸۹ ۰ ۱۲۴۳۹۴۶۰ ۲۳۴۷۸۲۸ ۲۴۴۲۳۱۸۰
سنتی متوسط درصد ۵/۶ ۹/۲ ۲/۲۰ ۷/۷ – ۳/۸ ۴ ۸/۵ ۷/۷ – ۱۵ ۱۲ ۵/۱۳ ۰ – – – – – –
میزان ضایعات ۷/۲۰۳۹ ۳/۸۷۶ ۹۲/۷۴۲۶ ۰ ۸۷/۱۰۳۴۲ ۴۵/۳۶۱۱ ۵/۱۶۶۲ ۶۸/۲۴۵۶ ۴۱/۱۱۵۰ ۰۵/۸۸۸۱ ۴۱/۹۵۲۹ ۶۴/۷۳۶۳ ۷۵/۸۴۲۷ ۰ ۷۹/۲۵۳۲۰ – – – – –
هزینه ضایعات ۱۰۲۱۸۷۹۰ ۴۳۹۰۱۲۲ ۳۷۲۰۸۸۶۰ ۰ ۵۱۸۱۷۷۷۰ ۱۹۵۸۴۹۰۰ ۹۰۱۵۷۳۸ ۱۳۳۲۲۶۲۰ ۶۵۸۰۳۵۵ ۴۸۵۰۳۶۱۰ ۳۴۷۸۲۳۵۰ ۲۶۸۷۷۲۷۰ ۳۰۷۶۱۲۷۰ ۰ ۹۲۴۲۰۹۰۰ – – – – –
جمع هزینه ضایعات ۱۷۰۶۸۱۴۰ ۶۵۴۱۸۵۷ ۴۴۵۳۸۵۶۰ ۱۵۱۹۲۹۷ ۶۹۶۶۷۸۵۰ ۴۱۵۹۸۲۴۰ ۳۱۸۲۳۷۸۰ ۴۳۰۲۴۷۴۰ ۱۸۸۵۴۲۴۰ ۱۳۵۳۰۰۹۹۰ ۵۳۶۵۸۳۵۰ ۳۷۹۶۹۳۶۰ ۳۸۰۸۰۵۴۰ ۷۰۴۸۰۶۹ ۱۳۶۷۵۶۳۱۰ ۹۶۳۵۸۸۹ ۰ ۱۲۴۳۹۴۶۰ ۲۳۴۷۸۲۸ ۲۴۴۲۳۱۸۰
هزینه ضایعات در واحد سطح روستاهای سنتی = ۳۳۵۲۰۳۹ ریال
هزینه ضایعات در واحد سطح روستاهای مکانیزه = ۱۶۳۸۹۹۸ریال
ـ نتیجه‌گیری:
با بررسی نتایج این تحقیق، رابطه مثبت افزایش عملکرد محصول و کاربرد بیشتر ارقام پرمحصول در مزارع مکانیزه تایید شد که در این خصوص مکانیزاسیون کشاورزی ( کاشت با نشاءکار ) نیز با ایجاد کشت منظم و رشد یکنواخت محصول در افزایش عملکرد بی تاثیر نمیباشد . در مورد کاهش ضایعات در مراحل مختلف، مکانیزه بودن عملیات مختلف زراعی و نهایتاً عملیات برداشت از جمله عوامل تاثیرگذار بوده است ولی نمیتوان به عنوان تنها عامل مؤثر از آن نام برد . از جمله نتایج حاصل از کاهش ضایعات میتوان به افزایش عملکرد محصول اشاره نمود که نشانگر ارتباط افزایش عملکرد و مکانیزاسیون میباشد . بنابراین با ورود تکنولوژی اعم از ماشینی (مکانیزاسیون) و غیر ماشینی ( از جمله ارقام پرمحصول ) به شالیزارها شاهد نتایجی از جمله افزایش عملکرد و کاهش ضایعات در کنار نتایج مستقیمی مانند کاهش هزینه تولید میباشیم . پس با ورود تکنولوژی به روستاها بخصوص در مورد برنج که محصول عمده استان مازندران است شاهد بهبود وضعیت اقتصادی شالیکاران خواهیم بود . بنابراین مکانیزاسیون کشاورزی به عنوان عامل مهمی در توسعه و نوسازی روستاها نقش مثبت ایفا می‌کند .
ـ پیشنهادات:
ـ کاربرد انواع ماشین‌های کشاورزی غیر مستهلک با تکنولوژی جدید و مطابق با شرایط کشور
ـ به کارگیری ماشین‌ها و ادوات مناسب زراعت برنج
ـ آموزش بهره‌برداران برای استفاده درست و اصولی از ماشین‌ها
– ترویج درست ماشین‌ها و افزایش پذیرش تکنولوژی کشاورزان
ـ ایجاد واحدهای خدمات مکانیزه در سطح روستاها و تجهیز آنها به ماشین‌ها و تجهیزات شالی‌کاری
ـ اقدام جهت تسریع در یکپارچه‌سازی و تجهیز و نوسازی شالیزارها
– تطابق مکانیزاسیون کشاورزی با استانداردهای زیست محیطی
ـ توجه به علم ارگونومیک ( بررسی و مطالعه عوامل موثر بر روی کاربران ماشین‌های کشاورزی )
ـ پرداختن به عوامل ساختاری در توسعه مکانیزاسیون ازجمله مطالعه و تحقیق در مکانیزاسیون مناطق مختلف ، بررسی جنبه‌های فنی، اقتصادی ، اجتماعی و زراعی مکانیزاسیون و غیره
مراجع:
۱- الماسی، مرتضی- کیانی، شهرام- لویمی، نعیم- ۱۳۸۰- مبانی مکانیزاسیون کشاورزی- چاپ دوم- مؤسسه انتشارات حضرت معصومه (س)
۲- امیری لاریجانی، بهمن- حسینی، سید موسی- ۱۳۸۳- تجزیه و تحلیل پرورش نشاءکاری برنج به روش سنتی و مکانیزه در شرایط مزارع- یازدهمین همایش برنج کشور- ۲۰-۱۹ دی ماه ۱۳۸۳, قزوین- ص ۹۸-۹۱
۳- اخوت، سید محمود- وکیلی، رانش- ۱۳۷۶- برنج (کاشت، داشت و برداشت)- چاپ اول- انتشارات فارابی
۴- اخوتیان، احمدعلی- مختارپور، بهروز- ۱۳۸۳- طرح توجیه فنی و اقتصادی کشت مکانیزه برنج در استان مازندران- یازدهمین همایش برنج کشور- ۲۰-۱۹ دی ماه ۱۳۸۳, قزوین- ص ۱۹-۱
۵- باج‌ور، یعقوب- کامیاب، حیدر- ۱۳۸۳-طرح محوری توسعه مکانیزاسیون برنج در استان گیلان- یازدهمین همایش برنج کشور- ۲۰-۱۹ دی ماه ۱۳۸۳, قزوین- ص ۴۴-۲۰
۶- بهادرخان، محسن- ۱۳۸۳- مکانیزاسیون و اثرات آن در تولید و هزینه تولید- یازدهمین همایش برنج کشور- ۲۰-۱۹ دی ماه ۱۳۸۳, قزوین- ص ۵۹-۴۵
۷- حاج براتی، ابوالفضل- ۱۳۶۰- بررسی اقتصادی برنج در ایران- پایان نامه کارشناسی ارشد- دانشکده کشاورزی- دانشگاه تهران
۸- حسینی، سید موسی- آقا گل زاده، حمید- ۱۳۸۳- ارائه الگوی مناسب مکانیزاسیون کشت برنج همخوان با شرایط فعلی کشور- یازدهمین همایش برنج کشور- ۲۰-۱۹ دی ماه ۱۳۸۳,قزوین- ص ۷۸-۷۰
۹- حسینی، سید موسی- آقا گل زاده، حمید- ,۱۳۸۳همسوسازی طراحی یکپارچه سازی مزارع شالیکاری با جنبه‌های ماشینی در کشت مکانیزه برنج- یازدهمین همایش برنج کشور- ۲۰-۱۹ دی ماه ۱۳۸۳- قزوین- ص ۹۰-۸۵
۱۰- خدابنده , ناصر – ۱۳۷۲ – غلات – چاپ سوم – انتشارات دانشگاه تهران
۱۱- دهقانیان، سیاوش- کوچکی، عوض- کلاهی اهری، علی- ۱۳۷۹- جغرافیای کشاورزی (ترجمه)-چاپ دوم- انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد
۱۲- رعیت پناه، غلامرضا- ۱۳۷۴-بررسی برخی از عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر فرآیند پذیرش شیوه مکانیزه کشت برنج توسط شالیکاران شهرستان ساری – پایان نامه کارشناسی ارشد- دانشکده کشاورزی- دانشگاه تربیت مدرس
۱۳- سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور – نظری، عبدالحمید- اونق، مجید- ۱۳۷۷- طرح جامع مطالعات توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مازندران (جغرافیای طبیعی)
۱۴- شکرگذار، علی اصغر- ۱۳۷۰- جایگاه کشت برنج در اقتصاد خانوار روستایی- پایان نامه کارشناسی ارشد- دانشکده علوم انسانی- دانشگاه تربیت مدرس
۱۵- کاری پور، حسین- ۱۳۷۵- برآورد تابع تولید برنج و بررسی عوامل مؤثر برآن- پایان نامه کار شناسی ارشد- دانشکده علوم انسانی- دانشگاه مازندران
۱۶- کوپاهی، مجید- ۱۳۷۳- اصول اقتصاد کشاورزی- چاپ پنجم- مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران
۱۷- مرکز آمار ایران- ۱۳۸۲- سالنامه آماری مازندران
۱۸- مطیعی لنگرودی، سید حسن- ۱۳۸۱- جغرافیای اقتصادی ایران (کشاورزی)- چاپ اول- چاپخانه سعید
۱۹- وزارت جهاد کشاورزی- ۱۳۷۴- شناسنامه تصویری برنج – ص ۴۰-۱
۲۰- وزارت جهاد کشاورزی- ۱۳۷۸- طرح افزایش عملکرد و تولید برنج در کشور ۹۰-۱۳۸۱
۲۱- وزارت جهاد کشاورزی- ۱۳۸۲-گزارش وضعیت مکانیزاسیون برنج
۲۲- وزارت جهاد کشاورزی- ۱۳۸۲- هزینه تولید محصولات کشاورزی
۲۳- وزارت جهاد کشاورزی- ۱۳۸۳- آمارنامه کشاورزی سال زراعی ۸۲-۸۱
۲۴- وزارت مسکن و شهرسازی-مهندسین مشاور معماری و شهرسازی- طرح و آمایش- ۱۳۷۲- طرح جامع شهرساری (مطالعات استان- منطقه- شهرستان و حوزه نفوذ شهر)- جلد اول
۲۵- وزارت نیرو -شرکت مهندسین مشاور جاماب- ۱۳۷۸- طرح جامع آب کشور حوزه آبریز ساحلی دریای خزر
۲۶۳ – Behroozi – lar , M – ۱۹۸۷ – Mechanization level and needs in Iran . Int Symp on agricultural mechanization and international cooperation in high technology Era , Tokyo . p. 451-455
۲۷ – International labor office . 1973 – mechanization and employment in agriculture – case study from 4 continents
۲۸ – Suzuki , H . 1989 – Rice culture and self – supply of food Aregion of brorderless economics p.27-50
Institute of developing economics , Tokyo